<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="it">
	<id>https://konspedia.it/wiki/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Paradosso_di_Pinocchio</id>
	<title>Paradosso di Pinocchio - Cronologia</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://konspedia.it/wiki/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Paradosso_di_Pinocchio"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://konspedia.it/wiki/index.php?title=Paradosso_di_Pinocchio&amp;action=history"/>
	<updated>2026-09-17T20:19:56Z</updated>
	<subtitle>Cronologia della pagina su questo sito</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.0</generator>
	<entry>
		<id>https://konspedia.it/wiki/index.php?title=Paradosso_di_Pinocchio&amp;diff=5082&amp;oldid=prev</id>
		<title>XalkasITA2K il 20:21, 6 ott 2025</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://konspedia.it/wiki/index.php?title=Paradosso_di_Pinocchio&amp;diff=5082&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-10-06T20:21:28Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;it&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Versione meno recente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Versione delle 22:21, 6 ott 2025&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l23&quot;&gt;Riga 23:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Riga 23:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[Sillogismo]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[Sillogismo]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[Argomento]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [[Argomento]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[Logica]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[Filosofia]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Fonti ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Fonti ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l30&quot;&gt;Riga 30:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Riga 32:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Note ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Note ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categoria:Paradossi]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>XalkasITA2K</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://konspedia.it/wiki/index.php?title=Paradosso_di_Pinocchio&amp;diff=5081&amp;oldid=prev</id>
		<title>XalkasITA2K: Creata pagina con &quot;Il &#039;&#039;&#039;paradosso di Pinocchio&#039;&#039;&#039; è una versione moderna del famoso &#039;&#039;paradosso del mentitore&#039;&#039;, adattata al “meccanismo narrativo” del celebre burattino omonimo&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://utenti.quipo.it/base5/logica/pinocchio.html Il paradosso nasale di Pinocchio - utenti.quipo.it]&lt;/ref&gt;. E&#039; stato formulato nel 2001 dall&#039;australiana Veronique Eldridge-Smith all&#039;età di 11 anni, motivata dal padre Peter Eldridge-Smi...&quot;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://konspedia.it/wiki/index.php?title=Paradosso_di_Pinocchio&amp;diff=5081&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-10-06T20:19:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Creata pagina con &amp;quot;Il &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;paradosso di Pinocchio&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; è una versione moderna del famoso &lt;a href=&quot;/wiki/index.php?title=Paradosso_del_mentitore&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Paradosso del mentitore (la pagina non esiste)&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;paradosso del mentitore&amp;#039;&amp;#039;&lt;/a&gt;, adattata al “meccanismo narrativo” del celebre &lt;a href=&quot;/wiki/index.php?title=Pinocchio&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Pinocchio (la pagina non esiste)&quot;&gt;burattino omonimo&lt;/a&gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;[https://utenti.quipo.it/base5/logica/pinocchio.html Il paradosso nasale di Pinocchio - utenti.quipo.it]&amp;lt;/ref&amp;gt;. E&amp;#039; stato formulato nel 2001 dall&amp;#039;&lt;a href=&quot;/wiki/index.php?title=Australia&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Australia (la pagina non esiste)&quot;&gt;australiana&lt;/a&gt; Veronique Eldridge-Smith all&amp;#039;età di 11 anni, motivata dal padre Peter Eldridge-Smi...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Nuova pagina&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;Il &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;paradosso di Pinocchio&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; è una versione moderna del famoso [[Paradosso del mentitore|&amp;#039;&amp;#039;paradosso del mentitore&amp;#039;&amp;#039;]], adattata al “meccanismo narrativo” del celebre [[Pinocchio|burattino omonimo]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;[https://utenti.quipo.it/base5/logica/pinocchio.html Il paradosso nasale di Pinocchio - utenti.quipo.it]&amp;lt;/ref&amp;gt;. E&amp;#039; stato formulato nel 2001 dall&amp;#039;[[Australia|australiana]] Veronique Eldridge-Smith all&amp;#039;età di 11 anni, motivata dal padre Peter Eldridge-Smith, che allora si stava specializzando in filosofia della logica edecise di pubblicare il suo articolo sulla rivista accademica di filosofia &amp;#039;&amp;#039;[[Analysis (rivista)|Analysis]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref&amp;gt;Peter Eldridge-Smith (2001): [https://academic.oup.com/analysis/article/70/2/212/94162 &amp;#039;&amp;#039;«The Pinocchio paradox»&amp;#039;&amp;#039; - Analysis (ripubblicato su Oxford University Press)] (in inglese)&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prende il nome da Pinocchio, il celebre burattino del romanzo fantastico per ragazzi &amp;#039;&amp;#039;[[Le Avventure di Pinocchio]]&amp;#039;&amp;#039;, scritto da [[Carlo Collodi]] nel 1883. Secondo il romanzo, Pinocchio è una marionetta vivente che, per poter diventare un bambino vero, deve maturare moralmente&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt;Collodi, 1883.&amp;lt;/ref&amp;gt;. Il paradosso di Pinocchio, basandosi sul già citato paradosso del mentitore, si ispira in particolare al fatto che le bugie del burattino gli causano un allungamento del naso&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Enunciato ==&lt;br /&gt;
Il paradosso si basa sulla seguente affermazione:&lt;br /&gt;
{{Citazione|Il mio naso crescerà adesso.|Pinocchio}}&lt;br /&gt;
Se la frase è &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;vera&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, allora il suo naso &amp;#039;&amp;#039;dovrebbe&amp;#039;&amp;#039; crescere per la verità della dichiarazione. Ma se il naso cresce, ciò significa che la frase era una bugia (perché il naso cresce solo quando si mente), contraddicendo l’ipotesi che fosse vera. Se invece la frase è &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;falsa&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, allora il naso non dovrebbe crescere. Ma se non cresce, la dichiarazione (“il mio naso crescerà adesso”) risulta falsa, cioè Pinocchio ha mentito — e in quel caso il naso &amp;#039;&amp;#039;dovrebbe&amp;#039;&amp;#039; crescere.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Di conseguenza, in entrambi i casi si genera una contraddizione: il naso cresce quando non dovrebbe, o non cresce quando dovrebbe. Non è possibile stabilire se la frase è vera o falsa senza contraddizione.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Soluzioni ==&lt;br /&gt;
Una possibile soluzione al paradosso di Pinocchio si fonda sull’[[Intenzionalità|intenzione]] del burattino quando afferma che il suo naso crescerà “ora”. Secondo i sostenitori di questa interpretazione, il naso di Pinocchio crescerebbe solo se egli intendesse mentire; al contrario, se la sua intenzione non fosse quella di ingannare, il naso non crescerebbe&amp;lt;ref&amp;gt;Peter Elridge-Smith (2018): [https://philpapers.org/rec/ELDPAT-10 &amp;#039;&amp;#039;«Pinocchio Against the Semantic Hierarchies»&amp;#039;&amp;#039; - Philpapers] (in inglese)&amp;lt;/ref&amp;gt;. Tuttavia, alcuni obiettano che Pinocchio non possa essere certo di come il suo interlocutore interpreterà la sua affermazione, né del fatto che questi gli creda, poiché il futuro è intrinsecamente &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;indeterminato&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. Inoltre, una bugia resta tale indipendentemente dalle intenzioni di chi la pronuncia&amp;lt;ref&amp;gt;Da verificare&amp;lt;/ref&amp;gt;. Per questo motivo, tale soluzione non risulta del tutto praticabile.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nel contesto del paradosso, l’ipotesi più coerente è che il naso di Pinocchio non cresca affatto, poiché egli non sta mentendo ma formulando una previsione. Affinché il suo naso cresca, deve mentire in modo intenzionale; in caso contrario, la sua frase rappresenta semplicemente una previsione errata, non una menzogna.  Tuttavia, se consideriamo la parola “ora” come indicatore temporale e accettiamo che il tempo scorra in modo lineare, la situazione si complica: nel momento in cui Pinocchio pronuncia la frase, il suo naso non cresce, rendendo falsa la sua affermazione. In tal senso, anche se egli percepisce di star dicendo la verità, l’uso di “ora” come riferimento temporale fa sì che la sua dichiarazione risulti falsa, e quindi, effettivamente, una bugia.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Voci correlate ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Pinocchio]]&lt;br /&gt;
* [[Le Avventure di Pinocchio]]&lt;br /&gt;
* [[Paradosso]]&lt;br /&gt;
* [[Paradosso del mentitore]]&lt;br /&gt;
* [[Sillogismo]]&lt;br /&gt;
* [[Argomento]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Fonti ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Carlo Collodi (1883): &amp;#039;&amp;#039;Le Avventure di Pinocchio&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
* Matjaz Gams, Eva Cerncic, Angelo Montanari (2016): [http://www.informatica.si/index.php/informatica/article/download/1215/918 «A temporal perspective on the paradox of Pinocchio&amp;#039;s nose» - Informatica] (in inglese)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Note ==&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>XalkasITA2K</name></author>
	</entry>
</feed>